تئودور نولدكه ( مترجم : عباس زرياب )
3
تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان ( فارسي )
مقدمهء مترجم بر چاپ اول كتاب « تاريخ ايرانيان و عربها در زمان ساسانيان » تأليف تئودور نولدكه ( منتشرشده در سال 1879 ) از جملهء كتابهاى بسيار مهم و پرارزشى است كه دربارهء تاريخ ساسانيان نوشته شده است . از زمان انتشار اين كتاب تا كنون ، يعنى در مدت صدسال ، مهمترين كتاب تحقيقى دربارهء ساسانيان همين كتاب است . تنها كتاب « ايران در زمان ساسانيان » تأليف كريستنسن مىتواند با آن مقابله كند بىآنكه بتواند خوانندگان اهل تحقيق را از مراجعه به آن بىنياز نمايد . در اين مدت صدسال كمتر كتابى دربارهء ساسانيان نوشته شده است كه از كتاب نولدكه بهره نگرفته و به آن ارجاع نكرده باشد . البته در اين صدسال تحقيقات زبانشناسى و سكهشناسى و دينشناسى مربوط به دورهء ساسانى وسعت و دامنهء بسيار زيادى پيدا كرده است : كتيبههاى مهم پايقلى و كعبهء زرتشت به دقت خوانده شده و مورد بحث و تحقيق قرار گرفته است ، دربارهء دين مانى مطالعات بسيار مفصلى صورت گرفته است ، آگاهى از زبانهاى پهلوى اشكانى و سغدى وسعت و عمق بيشترى پيدا كرده است ، و آثار نويسندگان ارمنى به صورت بهتر و به طرز انتقادى چاپ شده است . با وجود اين ، كتاب نولدكه اصالت و اعتبار خود را همچنان حفظ كرده است و براى اين امر دو دليل عمده مىتوان ذكر كرد : نخست آنكه نولدكه به جهت تبحر بسيار زيادى كه در زبانهاى يونانى و لاتينى و سريانى داشت تقريبا آنچه را در اين زبانها دربارهء تاريخ ساسانى نوشته شده است خوانده و با منابع اسلامى عربى و فارسى تطبيق كرده است . كارنامههاى شهداى مسيحيت را به زبان سريانى به دقت خوانده ، تلمود بابلى را از متن عبرى آن مطالعه كرده ، آثار نويسندگان ارمنى را ( از روى ترجمههاى اروپائى ) از نظر گذرانده ، و گمان نمىكنم كسى از خاورشناسان پس از او اين كار را با اين دقت و احاطه و وسعت انجام داده باشد . دوم آنكه نولدكه باهوش سرشار و